Xuất khẩu tôm hùm tăng 44%, thu 585 triệu USD nhưng 98,5% phụ thuộc Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế độ biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tôm hùm sử dụng 10,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản và gần 25% xuất khẩu tôm của Việt Nam.

Với 585 triệu USD đạt được sau 6 tháng, loài tôm đã hoàn thành gần 60% cột đèn 1 tỷ USD. Vì vậy, với kim ngạch khoảng 858 triệu USD của cả năm 2025, kết quả nửa đầu năm nay tương đương hơn 68%.

Nếu duy trì được tốc độ hiện tại, tôm hùm có thể trở thành một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu theo tỷ giá USD mới của Việt Nam.

Trung Quốc mua gần như toàn bộ tôm Việt Nam

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ Trung Quốc, thị trường sử dụng khoảng 98,5% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam trong nửa đầu năm.

Tôm hùm xanh tiếp tục tiếp tục áp dụng trò chơi. Riêng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này sang Trung Quốc đạt khoảng 574 triệu USD, tương đương hơn 98% tổng doanh thu xuất khẩu tôm hùm của cả nước.

Trước đó, vào năm 2025, Trung Quốc cũng chi khoảng 841 triệu USD mua tôm hùm Việt Nam, sử dụng hơn 98% tổng kim ngạch. Số lượng cho thấy ngành hàng này tăng trưởng nhanh nhưng đầu ra chưa có sự đa dạng đáng kể.

Công việc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một thị trường sản xuất tôm hùm dễ chịu tác động khi Trung Quốc thay đổi quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kiểm tra hoặc chính sách thương mại biên giới.

Tôm hùm bông vẫn là cửa Trung Quốc

Ngược lại với sự bức phá của tôm hùm xanh, tôm hùm bông – sản phẩm có giá trị cao và hướng đến phân khúc tiêu dùng cao cấp – vẫn gặp khó tại Trung Quốc.

Theo VASEP, những câu mồi chủ yếu liên quan đến yêu cầu chứng minh con giống thuộc thế hệ F2, quy định bảo vệ động vật hoang dã và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tôm hùm bông chỉ đạt khoảng 4,6 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với tôm hùm xanh. Nếu những rào cản kỹ thuật chưa được gỡ bỏ, cơ sở xuất khẩu tiếp tục nghiêng về một sản phẩm và một thị trường.

Bài toán sau tỷ lệ tiêu chuẩn USD

VASEP cho rằng tôm hùm cần được phát triển như một ngành thủy sản có giá trị cao có chiến lược riêng, thay vì xem đây là nhóm sản phẩm tăng trưởng mang tính thời điểm.

Để hướng tới kim ngạch quy mô USD một cách bền vững, tôm hùm cần cướp lại vùng nuôi, kiểm soát chất lượng tương tự, đáp ứng yêu cầu xuất nguồn gốc và hoàn thiện hệ thống hậu cần dành cho thủy sản sống.

Năng lực đóng gói, bảo quản và vận chuyển cũng có ý nghĩa đặc biệt bởi phần lớn tôm hùm Việt Nam được xuất khẩu dưới dạng sống, Đòi hỏi thời gian giao hàng nhanh và tỷ lệ hao mòn thấp.

Bên bờ vực phá bỏ rào cản tại Trung Quốc, doanh nghiệp cần mở rộng sang những thị trường có sức mua cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Mỹ và Châu Âu. Đây là điều kiện quan trọng để đạt được tỷ lệ USD không đồng nghĩa với mức độ phụ thuộc càng lớn vào một đầu ra duy nhất.