Đổi mới đào tạo chất lượng nguồn nhân lực nông thôn

Chuyển hướng đào tạo nhân lực

Chiến lược phát triển nhân lực nông thôn đang ghi nhận sự thay đổi mang tính bản chất, chuyển dần từ đào tạo kỹ năng canh tác truyền thống sang tích hợp đa giá trị. Thay vì cung ứng nguồn nhân lực phổ thông cho các đô thị, các địa phương đang chủ động xây dựng lực lượng lao động có năng lực vận hành trong hệ sinh thái kinh tế mới, bao gồm chế biến sâu nông sản, quản trị hợp tác xã, thương mại điện tử và dịch vụ du lịch trải nghiệm…

Sự chuyển dịch này được định hình rõ nét qua các kế hoạch hành động cụ thể. Hà Nội triển khai Kế hoạch 161/KH-UBND gắn kết chặt chẽ đào tạo nghề, trong đó có Đề án tổng thể phát triển làng nghề giai đoạn 2025–2030. Đề án sẽ đưa các làng nghề truyền thống tham gia mạng lưới thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu nhằm thu hút thương mại và dịch vụ. Tại miền núi phía Bắc, tỉnh Lào Cai đã ghi nhận 3.975 lao động chuyển dịch thành công từ nông nghiệp truyền thống sang phi nông nghiệp, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu giải quyết việc làm cho hơn 20.100 lao động toàn tỉnh.

Ở phía Nam, TP.HCM triển khai chương trình đào tạo với mục tiêu chuẩn hóa 1.680 lao động nông thôn theo mô hình “nông dân số”, tập trung vào kỹ năng quản trị nông nghiệp công nghệ cao và chuỗi logistics. Trong khi đó, tại khu vực động lực công nghiệp Đồng Nai, Kế hoạch 75/KH-UBND đặt lộ trình đến năm 2030 bồi dưỡng khoảng 10.000 lao động nông thôn với  tỷ lệ nghề phi nông nghiệp ở mức 70%, bảo đảm trên 85% người học có việc làm ổn định.

Trên phạm vi rộng hơn, chỉ tiêu đặt hiệu quả đào tạo tại các địa phương đều hướng tới mốc khoảng trên 85% người học có việc làm hoặc tự tạo việc làm có thu nhập cải thiện ngay sau khóa học. Dưới góc nhìn đầu tư, sự dịch chuyển của lực lượng lao động tại chỗ tạo tiền đề quan trọng để tối ưu hóa chi phí vận hành cho các doanh nghiệp. Nguồn nhân lực được đào tạo phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp có thể giúp rút ngắn thời gian đào tạo lại, giảm chi phí tuyển dụng và tạo điều kiện để doanh nghiệp tổ chức các công đoạn sản xuất gần vùng nguyên liệu.

Định hướng gia tăng tác động kinh tế

Mục tiêu cốt lõi của việc tái cấu trúc nguồn nhân lực nông thôn nằm ở khả năng hình thành kinh tế đa dạng hơn và bền vững. Khung chính sách theo Quyết định số 328/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030” đã đặt mục tiêu bồi dưỡng bình quân 1,5 triệu lao động mỗi năm, trong đó cơ cấu đào tạo nhóm ngành phi nông nghiệp chiếm khoảng 70%. Tỷ lệ này phản ánh định hướng thu hẹp tỷ trọng nông nghiệp thuần túy để nhường không gian cho công nghiệp chế biến, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ.

Khi tỷ trọng nhân lực phi nông nghiệp tăng lên, tác động không chỉ dừng ở việc tạo thêm việc làm. Các cơ sở chế biến, dịch vụ logistics, bán lẻ và du lịch có thêm điều kiện phát triển ngay tại vùng sản xuất, qua đó giữ lại một phần giá trị gia tăng tại địa phương. Thu nhập tăng cũng mở rộng sức mua của cư dân nông thôn, tạo thêm thị trường cho các dịch vụ phụ trợ và giảm dần sự phụ thuộc vào việc di chuyển lao động tới các đô thị lớn. Điều này trực tiếp giảm tải đáng kể áp lực hạ tầng đô thị, giúp tối ưu hóa chi phí xã hội và phân bổ lại dòng vốn đầu tư phát triển đồng đều giữa các vùng kinh tế.

Xu hướng giữ chân và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại nông thôn đang biến khu vực này thành những cực tăng trưởng mới. Đây là cơ sở để các nhà đầu tư xem xét định vị lại chuỗi cung ứng, mở rộng nhà máy chế biến và phát triển các mô hình dịch vụ gắn liền với địa phương.